সোণোৱালী ধানৰ গান - দীপজ্যোতি কমল মহন্ত

শীতৰ পুৱা। কুঁৱলীৰ আচ্ছাদন ফালি বেলিটোৱে ভূমুকি মাৰিছেহে মাথোঁ গাঁৱৰ পথাৰখনত সোণগুটিবোৰে দোঁ খাই পৰিছে। অৱসৰপ্ৰাপ্ত শিক্ষক মুকুল শৰ্মাই তেওঁৰ চোতালৰ মুঢ়াটোত বহি দূৰলৈ চাই আছিল। হাতত এপিয়লা ধোঁৱা উঠি থকা চাহ। তেওঁৰ দৃষ্টিত এক গভীৰ শূন্যতা।আজি ১০ বছৰ হ’ল তেওঁ চাকৰিৰ পৰা অৱসৰ লোৱা। যিখন স্কুলত তেওঁ জীৱনৰ ৩০ টা বছৰ ঢালি দিছিল, সেইখন স্কুলৰ পৰা আজিকালি কোনো এটা খবৰ ল’বলৈও নাহে। একমাত্ৰ পুত্ৰ অনিমেষ চহৰত ইঞ্জিনীয়াৰ। সি তালৈ যাবলৈ বৰকৈ জোৰ কৰে, কিন্তু শৰ্মা ছাৰে এই মাটিৰ গোন্ধ এৰি যাব নোৱাৰে। তেওঁৰ বাবে এই গাঁওখনেই প্ৰাণ।হঠাৎ গেটখনত কোনোবাই টুকুৰিওৱাৰ শব্দ হ’ল। শৰ্মা ছাৰে চালে— এজন ডেকা ল’ৰা। হাতত এখন ফাইল।"ছাৰ, মোক চিনি পাইছেনে? মই সীমান্ত।"শৰ্মা ছাৰে চশমাযোৰ ঠিক কৰি ল’লে। সীমান্ত? তেওঁৰ মনৰ মণিকোঠাত ধূলি জমা হোৱা নামবোৰৰ মাজৰ পৰা সীমান্তৰ মুখখন ভাঁহি উঠিল। হয়, সেই যে স্কুলৰ একেবাৰে পিছৰ বেঞ্চত বহা, সদায় ইউনিফৰ্ম লেতেৰা কৰি অহা ল’ৰাটো!"সীমান্ত? তই ইয়াত কেনেকৈ?" ছাৰে আচৰিত হৈ সুধিলে।সীমান্তই হাঁহি এটা মাৰি তেওঁৰ ভৰি চুই সেৱা কৰিলে। "ছাৰ, মই এতিয়া জিলা কৃষি বিভাগত বিষয়া হিচাপে কাম কৰি আছোঁ। আজি ইয়াৰে ওচৰত আমাৰ এটা প্ৰজেক্ট আছিল, আপোনাৰ কথা মনত পৰিল বাবে সোমাই আহিলোঁ।"দুয়ো ভিতৰলৈ গৈ কথা পাতিলে। সীমান্তই ক’লে কেনেকৈ শৰ্মা ছাৰে এদিন তাক শ্ৰেণীত বুজাই কৈছিল— "তহঁতৰ দৰে ল’ৰাই এই মাটিৰ মৰ্ম নুবুজিলে এদিন আমাৰ দেশত খাবলৈ একো নাথাকিব।" সেইদিনাৰ সেই কথাষাৰেই সীমান্তৰ জীৱন সলনি কৰি দিছিল। সি পঢ়া-শুনা কৰি কৃষি বিজ্ঞানকেই জীৱনৰ লক্ষ্য হিচাপে ল’লে।কথা প্ৰসংগত সীমান্তই ক’লে, "ছাৰ, আপুনি অকলশৰীয়া বুলি নাভাবিব। মই এই অঞ্চলত এটা 'আদৰ্শ কৃষি ফাৰ্ম' খুলিবলৈ লৈছোঁ। য’ত গাঁৱৰ নিবনুৱা ডেকাসকলে কাম কৰিব পাৰিব। মই বিচাৰোঁ আপুনি তাৰ উপদেষ্টা হওঁক। আপোনাৰ অভিজ্ঞতা আৰু আমাৰ নতুন প্ৰযুক্তি মিলি আমি এই গাঁওখনক পুনৰ জীয়াই তুলিম।"শৰ্মা ছাৰৰ চকুৰ কোণত চকুপানী বিৰিঙি উঠিল। যি নিৰাশাই তেওঁক আবৰি ধৰিছিল, সেয়া পলকতে নাইকিয়া হ’ল। তেওঁ বুজি পালে যে এজন শিক্ষক কেতিয়াও অৱসৰপ্ৰাপ্ত নহয়। তেওঁ সিঁচি থৈ যোৱা জ্ঞানৰ বীজবোৰ আজি বিশাল গছ হৈ ফল দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে।সেইদিনা গধূলি শৰ্মা ছাৰে ডায়েৰীখনত লিখিলে— "জীৱনটো এটা পথাৰৰ দৰে। আমি কেৱল বীজ সিঁচি যাব লাগে। কেতিয়া, ক’ত আৰু কেনেকৈ সেই বীজে অংকুৰণ লৈ আমাক আনন্দ দিব, সেয়া সময়েহে কয়।"গাওঁখনৰ পথাৰৰ পৰা তেতিয়া এটা সুৰ ভাঁহি আহিছিল— চাগে কোনোবা চহা ডেকাই সোণোৱালী ধান দাই দাই আনন্দৰ গান গাইছে। শৰ্মা ছাৰে উপলব্ধি কৰিলে, তেওঁৰ জীৱনৰ গানটোও এতিয়াও শেষ হোৱা নাই, বৰঞ্চ এটা নতুন কলিহে যোগ হৈছে।